Herken je dit? Een team van consultants komt in een organisatie. Ze doen een quick scan, deskresearch, interviewronde en presenteren dan een veranderplan: een gelikte slide-deck. 80 sheets. Feiten, probleemanalyse, oplossing, risicoparagraaf, implementatieplan. Het plan kan alleen maar leiden tot de gewenste uitkomst.
Dit biedt comfort, want het is zo goed opgebouwd, dat het wel moet kloppen. Spoiler alert: het klopt niet en het verandertraject leidt niet tot het gewenste resultaat.
Een van de redenen dat veel verandertrajecten mislukken is omdat het plan niet van heel het team is. Mensen voelen daarom geen eigenaarschap voor de verandering. Eigenaarschap is het verschil tussen: “we moeten gaan veranderen” en “dit is ons veranderverhaal!”. Dit gevoel ontstaat als mensen het verhaal niet alleen begrijpen, maar ook zichzelf erin terugzien.
Een andere aanpak is nodig. Visuele tools en werkvormen geven handvatten om echt te gaan veranderen in plaats van alleen maar plannemakerij. Door met elkaar samen te gaan werken en bouwen aan een veranderverhaal, kun je ervoor zorgen dat iedereen die mee heeft gewerkt, zich eigenaar gaat voelen van dat verhaal.
En bouwen bedoel ik in dit geval letterlijk: samen bedenken wat de bouwstenen zijn, invulling geven aan die bouwstenen, schetsen van het veranderverhaal, erover praten, meer schetsen…
Tijdens mijn studie kreeg ik al mee dat mensen geen objectieve werkelijkheid ervaren. Met elkaar creëren ze een werkelijkheid door interactie, verhalen, persoonlijke ervaringen, etc. Dit proces wordt sensemaking genoemd.
Bij veranderprocessen kun je dit inzicht gebruiken door de verschillende werkelijkheden actief op te zoeken en in te zetten om tot een gedragen verhaal te komen. Door met elkaar te tekenen, geef je ruimte aan persoonlijke verhalen en je nodigt mensen uit om eigen overtuigingen, denkwijzen, etc. expliciet en concreet te maken.
Met slimme, visuele werkvormen geef je wel richting mee, maar zorg je er ook voor dat je een gedragen verhaal creëert. Nog altijd is de uitkomst van een veranderproces allerminst zeker, maar je weet wel dat je met elkaar over de goede dingen praat en dat je met elkaar een beeld hebt waar de organisatie naartoe moet bewegen.
Blijvende verandering ontstaat als de echte pijnpunten op tafel komen en op een open manier kunnen worden besproken. Mensen herkennen zichzelf in het veranderverhaal en worden er daardoor op een diep niveau eigenaar van.